Եվրոպական խորհրդարանի բանաձևը Հայաստանի ժողովրդավարական դիմակայունությանն աջակցելու մասին
Ապրիլի 28, 2026թ․, Բրյուսել
(2026/2701(RSP))
Եվրոպական խորհրդարանը,
— հաշվի առնելով Հայաստանի վերաբերյալ իր նախկին բանաձևերը,
— հաշվի առնելով մի կողմից Եվրոպական միության և Ատոմային էներգիայի եվրոպական համայնքի ու դրանց անդամ պետությունների և մյուս կողմից Հայաստանի Հանրապետության միջև կնքված Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը,
— հաշվի առնելով 2025 թվականի մարտի 26-ին Հայաստանի Ազգային ժողովի ընդունած օրենքը, որով մեկնարկեց Հայաստանի՝ Եվրոպական միությանը միանալու գործընթացը,
— հաշվի առնելով 2026 թվականի մարտի 11-ին Ստրասբուրգում Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը Եվրոպական խորհրդարանում,
— հաշվի առնելով 2025 թվականի դեկտեմբերի 3-ի համատեղ մամուլի հայտարարությունը՝ ԵՄ–Հայաստան գործընկերության խորհրդի վեցերորդ նիստից հետո,
— հաշվի առնելով Հայաստան–ԵՄ գործընկերության ռազմավարական օրակարգի ընդունումը,
— հաշվի առնելով ԵՄ–Հայաստան դիմակայունության և աճի ծրագիրը, ինչպես նաև ԵՄ-ի Global Gateway նախաձեռնության ներդրումային հանձնառությունները,
— հաշվի առնելով 2026 թվականի փետրվարի 3-ի ԵՄ–Հայաստան քաղաքական և անվտանգության երկխոսության եզրակացությունները,
— հաշվի առնելով Խորհրդի 2025 թվականի հունվարի 30-ի (CFSP) 2025/211 որոշումը, որով երկու տարով երկարաձգվել է Հայաստանում Եվրոպական միության առաքելության՝ EUMA-ի մանդատը,
— հաշվի առնելով Խորհրդի 2026 թվականի ապրիլի 21-ի (CFSP) 2026/894 որոշումը, որով ընդհանուր անվտանգության և պաշտպանության քաղաքականության շրջանակում ստեղծվել է Հայաստանում ԵՄ գործընկերության առաքելությունը՝ EUPM Armenia,
— հաշվի առնելով Խորհրդի 2024 թվականի հուլիսի 22-ի (CFSP) 2024/2010 որոշումը, որով առաջին անգամ Եվրոպական խաղաղության գործիքի շրջանակում աջակցության միջոցառում է ընդունվել Հայաստանի Զինված ուժերին աջակցելու նպատակով,
— հաշվի առնելով ԵՄ ընդհանուր անվտանգության և պաշտպանության քաղաքականության շրջանակում ճգնաժամային կառավարման գործողություններին Հայաստանի մասնակցության մասին շրջանակային համաձայնագրի վավերացումը, ինչը ողջունվել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 3-ի համատեղ մամուլի հայտարարության մեջ՝ ԵՄ–Հայաստան գործընկերության խորհրդի վեցերորդ նիստից հետո,
— հաշվի առնելով 2025 թվականի օգոստոսի 8-ի Վաշինգտոնի խաղաղության գագաթնաժողովը,
— հաշվի առնելով Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության Ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակի՝ ODIHR-ի հրապարակած կարիքների գնահատման առաքելության զեկույցը՝ Հայաստանի 2026 թվականի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների վերաբերյալ, ինչպես նաև Եվրոպայի խորհրդի աշխատանքը ընտրական չափանիշների, լրատվամիջոցների ազատության և տեղեկատվական ամբողջականության ոլորտներում,
— հաշվի առնելով 2015 թվականի ապրիլի 15-ի իր բանաձևը Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյակի վերաբերյալ,
— հաշվի առնելով իր Կանոնակարգի 136-րդ կանոնի 2-րդ և 4-րդ կետերը,
A.
քանի որ ԵՄ–Հայաստան հարաբերությունները մտել են նոր փուլ, որը բնութագրվում է քաղաքական ներգրավվածության ավելի բարձր մակարդակով և անվտանգության ոլորտում ընդլայնված հարաբերություններով. քանի որ այդ հարաբերությունները հիմնված են ընդհանուր արժեքների վրա, ներառյալ ժողովրդավարությունը, իրավունքի գերակայությունը և մարդու իրավունքների ու հիմնարար ազատությունների հարգումը. քանի որ ԵՄ–Հայաստան գործընկերության խորհուրդը ընդունել է նոր ռազմավարական օրակարգ՝ որպես երկկողմ կապերի ամրապնդման կարևոր քայլ, որն ընդգրկում է ժողովրդավարությունը, արդարադատության բարեփոխումները, մարդու իրավունքները և բազմաթիվ այլ ոլորտներ՝ հիմնվելով Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի վրա. քանի որ ԵՄ-ն վերահաստատել է իր անսասան աջակցությունը Հայաստանի բարեփոխումների օրակարգին և երկրի ջանքերին՝ հակազդելու հիբրիդային սպառնալիքներին, արձանագրված առաջընթացին վիզաների ազատականացման երկխոսության մեջ, ինչպես նաև Հայաստանի համար ԵՄ-ի 270 միլիոն եվրոյի դիմակայունության և աճի ծրագրին. քանի որ վերջին տարիներին Հայաստանը իրականացրել է նշանակալի բարեփոխումներ. քանի որ հետագա բարելավումները շարունակում են մնալ էական անհրաժեշտություն.
B.
քանի որ 2025 թվականի մարտի 26-ին Հայաստանի խորհրդարանը ընդունեց օրենք Հայաստանի՝ ԵՄ-ին միանալու գործընթացը մեկնարկելու մասին՝ դրանով արտահայտելով երկրի ձգտումը դեպի Եվրոպական միության անդամակցություն.
C.
քանի որ 2025 թվականի դեկտեմբերին ընդունված նոր ռազմավարական օրակարգը, որը հիմնված է Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի լիարժեք իրականացման վրա, ընդգրկում է լայն ոլորտներ, ներառյալ ժողովրդավարությունն ու իրավունքի գերակայությունը, արդարադատության բարեփոխումները և մարդու իրավունքները. քանի որ այս ոլորտների ընտրությունը վկայում է Հայաստանի ինքնիշխան հանձնառության մասին ժողովրդավարական չափանիշներին և իրավունքի գերակայությանը՝ ԵՄ նորմերին և արժեքներին համապատասխան.
D.
քանի որ Եվրոպական քաղաքական համայնքի ութերորդ գագաթնաժողովը և պատմության մեջ առաջին ԵՄ–Հայաստան գագաթնաժողովը հաջորդաբար տեղի կունենան Երևանում 2026 թվականի մայիսի 4-ին և 5-ին՝ ներկայացնելով եվրոպական համերաշխության պատմական նշան Հայաստանի հետ. քանի որ ԵՄ–Հայաստան գագաթնաժողովը, որին կմասնակցեն Եվրոպական խորհրդի նախագահը, Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահը և Հանձնաժողովի փոխնախագահը / Միության արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության հարցերով բարձր ներկայացուցիչը, նախատեսված է երկկողմ հարաբերություններում կոնկրետ արդյունքներ ապահովելու համար՝ առանձնահատուկ շեշտադրումով էներգետիկայի, տրանսպորտի և թվային ենթակառուցվածքների կապակցվածության, ինչպես նաև Հարավային Կովկասում խաղաղության, անվտանգության և բարգավաճման վրա.
E.
քանի որ 2026 թվականի ապրիլի 21-ին Խորհուրդը ընդհանուր անվտանգության և պաշտպանության քաղաքականության շրջանակում ստեղծեց EUPM Armenia-ն՝ որպես լրացուցիչ ներդրում Հայաստանի ժողովրդավարական դիմակայունության և ճգնաժամերը կառավարելու կարողության ամրապնդման գործում. քանի որ առաքելությունը կաջակցի Հայաստանին բազմաշերտ սպառնալիքներին դիմակայելու հարցում, ինչպիսիք են օտարերկրյա տեղեկատվական մանիպուլյացիան և միջամտությունը, կիբերհարձակումները և ապօրինի ֆինանսական հոսքերը. քանի որ առաքելության ստեղծումը հաստատում է, որ ժողովրդավարական անվտանգությունը այժմ ԵՄ–Հայաստան գործընկերության առանցքային հենասյուներից մեկն է. քանի որ EUPM Armenia-ն ռազմավարական խորհրդատվություն և կարողությունների զարգացում կտրամադրի Հայաստանի հաստատություններին՝ օգնելով նրանց արձագանքել այդ սպառնալիքներին.
F.
քանի որ 2026 թվականի հունիսի 7-ին Հայաստանում կանցկացվեն խորհրդարանական ընտրություններ, որոնք ռազմավարական նշանակություն ունեն ոչ միայն ներքին ժողովրդավարական համախմբման, այլև խաղաղության, բարեփոխումների և ԵՄ-ի հետ ավելի սերտ համագործակցության կայունության համար. քանի որ ընտրությունների ազնվությունն ու վստահելիությունը կախված են ազատ, արդար և մրցակցային ընտրությունների համար անհրաժեշտ պայմանների, ուժեղ հաստատությունների, անկախ լրատվամիջոցների և ապատեղեկատվության, ապօրինի ֆինանսավորման, ընտրակաշառքի և չարամիտ միջամտության այլ ձևերի դեմ ամուր երաշխիքների առկայությունից. քանի որ ODIHR-ը արձանագրել է մտահոգություններ՝ կապված տեղամասային հանձնաժողովների պատրաստվածության, կիբերանվտանգության, վաղաժամ քարոզչության, վարչական ռեսուրսի չարաշահման, քարոզարշավների ֆինանսավորման թափանցիկության և լրատվամիջոցների բևեռացման հետ. քանի որ օտարերկրյա միջամտությունը՝ մասնավորապես Ռուսաստանի համակարգված հիբրիդային գործողությունները, որոնք իրականացվում են նրա վստահված անձանց և կառույցների միջոցով, ներառյալ ապատեղեկատվական արշավները, կիբեր գործողությունները, տնտեսական ճնշումը և տեղական վստահված դերակատարների մոբիլիզացումը, գնալով ավելի հաճախ գործում են ներքին ուժեղացուցիչների միջոցով, ինչպիսիք են որոշ կրոնական դերակատարներ և օլիգարխիկ ցանցեր՝ կրկնելով Մոլդովայի և Վրաստանի վերջին ընտրություններում դիտված օրինաչափությունները.
G.
քանի որ 2026 թվականի ապրիլի 1-ին տեղի ունեցած հանդիպման ընթացքում Վլադիմիր Պուտինը ճնշում է գործադրել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վրա, որպեսզի նա թույլ տա կալանավորված ռուս-հայ միլիարդատեր Սամվել Կարապետյանին մասնակցել Հայաստանի առաջիկա ընտրություններին.
H.
քանի որ EUMA-ն շարունակում է կենսական դեր խաղալ հակամարտությունից տուժած շրջաններում կայունության, վստահության ամրապնդման և մարդկային անվտանգության խթանման գործում. քանի որ 2025 թվականի հունվարի 30-ին Խորհուրդը երկու տարով երկարաձգել է EUMA-ի մանդատը. քանի որ EUMA-ն կենսական կայունացնող դեր է կատարում հայ-ադրբեջանական սահմանի երկայնքով. քանի որ այն նաև նպաստում է տեղում իրավիճակի դիտարկմանը և դրա վերաբերյալ զեկուցմանը, ինչպես նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև վստահության ամրապնդմանն աջակցելուն.
I.
քանի որ Հայաստան–Ադրբեջան խաղաղ գործընթացը զգալի թափ է ստացել՝ ներառելով Հայաստանի տարածքով բազմամոդալ տարանցիկ կապակցվածության ծրագրեր, որոնք պետք է կապեն Ադրբեջանի հիմնական տարածքը նրա Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հետ՝ միաժամանակ լիովին հարգելով Հայաստանի ինքնիշխանությունը, տարածքային ամբողջականությունը և իրավազորությունը, և որոնք հանդիսանում են Ռուսաստանի նկատմամբ Հայաստանի տնտեսական կախվածությունը նվազեցնելու առանցքային գործիք. քանի որ ԵՄ-ն՝ ԵՄ–Հայաստան կապակցվածության գործընկերության և «Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնության միջոցով, լիովին աջակցում է այս գործընթացին.
Եվրոպական խորհրդարանը՝
1.
հաստատում է իր ամուր համոզմունքը Հայաստանի իշխանությունների հանձնառության նկատմամբ՝ ապահովելու ազատ, արդար և թափանցիկ ընտրություններ, և իր աջակցությունն է հայտնում նրանց ջանքերին՝ ժողովրդավարական հաստատությունները արտաքին միջամտությունից պաշտպանելու գործում.
2.
լիակատար աջակցություն է հայտնում 2026 թվականի հունիսին Հայաստանում ազատ, արդար, մրցակցային և խաղաղ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացմանը, որոնց արդյունքը պետք է որոշի միայն հայ ժողովուրդը. ընդգծում է ընտրական վարչարարության անկախության, բոլոր թեկնածուների համար հավասար քարոզչական պայմանների, լրատվամիջոցների բազմակարծության և ողջ ընտրական ցիկլի ընթացքում հիմնարար ազատությունների լիարժեք հարգման կարևորությունը. կոչ է անում ապահովել ամուր երաշխիքներ ապատեղեկատվության, ապօրինի ֆինանսավորման, ընտրակաշառքի և հարկադրանքի դեմ, ինչպես նաև ուժեղացնել ընտրական ենթակառուցվածքների պաշտպանությունը, քարոզարշավների ֆինանսավորման թափանցիկությունը և աջակցել փաստերի ստուգման նախաձեռնություններին ու քաղաքացիական հասարակությանը, այդ թվում՝ տեղեկատվության փոխանակման և վաղ նախազգուշացման մեխանիզմների միջոցով. կոչ է անում իրականացնել ուժեղ միջազգային և տեղական ընտրական դիտորդական առաքելություններ, այդ թվում՝ ODIHR-ի կողմից, և լիարժեք համագործակցել այդ առաքելությունների հետ.
3.
խստորեն դատապարտում է Հայաստանի դեմ ուղղված օտարերկրյա տեղեկատվական մանիպուլյացիան և միջամտությունը, ապատեղեկատվական արշավներն ու այլ հիբրիդային սպառնալիքները, հատկապես նրանք, որոնք բխում են Ռուսաստանից և նրա վստահված դերակատարներից, ներառյալ կիբերհարձակումների, ապօրինի քաղաքական ֆինանսավորման և ներքին դերակատարների, այդ թվում՝ օլիգարխիկ ցանցերի օգտագործման միջոցով՝ այդ սպառնալիքները ուժեղացնելու նպատակով. շեշտում է, որ այս սպառնալիքները կառուցվածքային և երկարաժամկետ բնույթ ունեն, և անհրաժեշտ են շարունակական ջանքեր՝ ժողովրդավարական դիմակայունությունն ամրապնդելու համար նաև ընտրական ցիկլից դուրս. այս համատեքստում ողջունում է EUPM Armenia-ի ստեղծումը և կոչ է անում ուժեղացնել ԵՄ աջակցությունը ռազմավարական հաղորդակցության, մեդիագրագիտության, կիբերանվտանգության ոլորտում կարողությունների զարգացման և առցանց հարթակների հետ կառուցվածքային ներգրավման միջոցով. կոչ է անում Հայաստանի իշխանություններին երաշխավորել ընդդիմության իրավունքների, դատական իշխանության անկախության և արտահայտվելու ազատության լիարժեք հարգումը.
4.
նշում է Հայաստանում զգալի ռուսական համայնքի, այդ թվում՝ երկքաղաքացիություն ունեցող անձանց ներկայության հետ կապված հատուկ մարտահրավերները և ընդգծում է անհրաժեշտությունը զգոն լինել այս իրավիճակը ընտրական միջամտության նպատակով շահագործելու ցանկացած փորձի նկատմամբ.
5.
ողջունում է ԵՄ–Հայաստան հարաբերություններում առկա ուժեղ դինամիկան և Հայաստանի շարունակական հանձնառությունը ժողովրդավարությանը, իրավունքի գերակայությանը, մարդու իրավունքներին և հավակնոտ քաղաքական ու տնտեսական բարեփոխումներին.
6.
ողջունում է ԵՄ–Հայաստան գործընկերության նոր ռազմավարական օրակարգի ընդունումը, Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի իրականացման առաջընթացը, վիզաների ազատականացման երկխոսության մեջ գրանցված առաջընթացը և դիմակայունության ու աճի ծրագրի շարունակական իրականացումը. այս առումով ողջունում է Հայաստանի օրենսդրական և քաղաքական ջանքերը, որոնք ուղղված են ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների խորացմանը.
7.
ողջունում է Եվրոպական քաղաքական համայնքի ութերորդ գագաթնաժողովի և պատմության մեջ առաջին ԵՄ–Հայաստան գագաթնաժողովի անցկացումը Երևանում 2026 թվականի մայիսի 4-ին և 5-ին՝ որպես բացառիկ և պատմական հանգրվան. համարում է, որ երկու գագաթնաժողովների հաջորդական անցկացումը Երևանում հստակ քաղաքական ազդակ է ուղարկում համաեվրոպական համերաշխության մասին Հայաստանի հետ և ԵՄ-ի հանձնառության մասին՝ աջակցելու Հայաստանի խաղաղության, բարեփոխումների և դիմակայունության օրակարգին. կոչ է անում ԵՄ և Հայաստանի առաջնորդներին օգտագործել այս հնարավորությունը հավակնոտ և կոնկրետ արդյունքներ մշակելու համար.
8.
ողջունում է երկրի՝ ԵՄ անդամակցության ձգտումն արտահայտող օրենսդրության ընդունումը և կոչ է անում ԵՄ հաստատություններին ու Հայաստանի իշխանություններին աջակցել այս քաղաքական ընտրությանը գործնական քայլերով՝ հիմնված ժողովրդավարության, իրավունքի գերակայության և հիմնարար իրավունքների վրա.
9.
կոչ է անում Հանձնաժողովին, Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայությանը և անդամ պետություններին խորացնել համագործակցությունը Հայաստանի հետ ժողովրդավարական կառավարման, իրավունքի գերակայության, դատական բարեփոխումների, հակակոռուպցիայի, կիբերանվտանգության և հիբրիդային սպառնալիքների նկատմամբ դիմակայունության ոլորտներում, ինչպես նաև ավելացնել հասանելի աջակցությունը անկախ լրատվամիջոցներին, քաղաքացիական հասարակությանը, տեղական հաստատություններին և բարեփոխումներին կողմնորոշված պետական կառավարմանը. կոչ է անում սերտ համակարգում ապահովել միջազգային գործընկերների հետ այս ջանքերին աջակցելու գործում.
10.
վճռականորեն աջակցում է Հայաստանի շարունակական ջանքերին՝ ուղղված խաղաղությանը, հաշտեցմանը և Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների լիարժեք կարգավորմանը. ողջունում է խաղաղ գործընթացում ձեռք բերված առաջընթացը և կոչ է անում երկու կողմերին շարժվել դեպի համապարփակ, իրավաբանորեն պարտադիր խաղաղության համաձայնագիր. ընդգծում է, որ ցանկացած կայուն խաղաղություն պետք է հիմնված լինի ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և սահմանների անձեռնմխելիության հարգման վրա.
11.
խրախուսում է տեղեկատվության փոխանակման և համագործակցության ընդլայնումը Մոլդովայի Հանրապետության հետ՝ ԵՄ-ի աջակցությամբ, հաշվի առնելով ընտրական միջամտության համադրելի փորձառությունները.
12.
վերահաստատում է իր աջակցությունը Լեռնային Ղարաբաղի հայերի իրավունքներին, ներառյալ նրանց ինքնության, սեփականության և մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը, ինչպես նաև նրանց անվտանգ, անխոչընդոտ և արժանապատիվ վերադարձի իրավունքը՝ համապատասխան միջազգային երաշխիքների ներքո. կոչ է անում պատասխանատվության ենթարկել հայկական մշակութային և կրոնական ժառանգության ոչնչացման համար պատասխանատու անձանց և ուղարկել միջազգային գնահատման առաքելություն.
13.
դատապարտում է Ադրբեջանի կողմից հայ ռազմագերիների, պահվող անձանց և պատանդների անարդար կալանավորումը. պահանջում է նրանց անհապաղ և անվերապահ ազատ արձակումը. նշում է մինչ այժմ ձեռնարկված քայլերը և կոչ է անում իրականացնել վստահության ամրապնդման հետագա միջոցառումներ. կոչ է անում լիարժեք հարգել միջազգային մարդասիրական իրավունքը և մարդու իրավունքների միջազգային իրավունքը.
14.
կոչ է անում ԵՄ-ին ավելացնել ֆինանսական և տեխնիկական աջակցությունը Հայաստանին, այդ թվում՝ դիմակայունության և աճի ծրագրի միջոցով՝ կենտրոնանալով ինստիտուցիոնալ դիմակայունության, էներգետիկ անվտանգության, թվային կառավարման և տնտեսական դիվերսիֆիկացիայի ամրապնդման վրա, ինչպես նաև կրիտիկական ոլորտներում՝ էներգետիկա, տրանսպորտ և ենթակառուցվածքներ, կառուցվածքային կախվածությունների նվազեցման վրա. խրախուսում է Հայաստանի կառավարությանը շարունակել բարեփոխումների իրականացումը.
15.
ողջունում է EUMA-ի քաղաքացիական հասարակության ռազմավարության ընդունումը. համարում է այն կարևոր քայլ առաքելության՝ Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության հետ ներգրավվածությունը ընդլայնելու ուղղությամբ՝ դուրս գալով անվտանգության մոնիթորինգի իր հիմնական մանդատից, և խրախուսում է EUMA-ին ուժեղացնել իր կապերը տեղական ժողովրդավարական դերակատարների, համայնքային կազմակերպությունների և անկախ լրատվամիջոցների հետ՝ որպես ժողովրդավարական դիմակայունության մեջ իր ներդրման մաս. բարձր է գնահատում Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության աշխատանքը օտարերկրյա միջամտության արշավների, կիբերհարձակումների և առցանց ապատեղեկատվության հետաքննության ուղղությամբ.
16.
ողջունում է Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված շարունակական ջանքերը՝ որպես տարածաշրջանային կայունության, հաշտեցման և կապակցվածության կարևոր ներդրում. կոչ է անում երկու կողմերին շարունակել բարեխիղճ ներգրավվածությունը վստահության ամրապնդման հետագա քայլերի ուղղությամբ, այդ թվում՝ սահմանների վերաբացման հարցում, որպես տարածաշրջանային կայունության, հաշտեցման և կապակցվածության կարևոր ներդրում.
17.
հանձնարարում է իր Նախագահին սույն բանաձևը փոխանցել Խորհրդին, Հանձնաժողովին, Հանձնաժողովի փոխնախագահին / Միության արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության հարցերով բարձր ներկայացուցչին, անդամ պետությունների կառավարություններին և խորհրդարաններին, Հայաստանի Հանրապետության Նախագահին, Կառավարությանը և Ազգային ժողովին, Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությանը, Եվրոպայի խորհրդին և Միավորված ազգերի կազմակերպությանը։
